Social semantic desktop

Εχω ήδη αναφέρει σε παλαιότερο posting τη δουλειά που κάνουμε στο ερευνητικό έργο Νepomuk για την ανάπτυξη του social semantic desktop και αναρωτιόμουν πότε θα τραβήξει την προσοχή των media.

Ε... λοιπόν με το τέλος του 2008 τέλειωσε και το ερευνητικό έργο και τα αποτελέσματά του έχουν ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον των media.

Μερικά παραδείγματα άρθρων για το Νepomuk:

• στο Technology Review του ΜΙΤ παρουσιάζεται με τον εξαιρετικό τίτλο Semantic Sense for the Desktop αλλά και ο ίδιος ο Nova Spivack του Twine αναφέρεται στο Nepomuk και λέει ότι "This might be the semantic desktop that actually survives".
  
• στο Slashdot, όπου έγινε αφορμή για διάφορα σχόλια (από πικρόχολα για το όνομα, του τύπου "NepoMUCK? Anything ending in "MUCK" doesn't sound like a good product. The concept is very interesting but the name isn't the best I've seen" μέχρι εξαιρετικά ενδιαφέρουσες συζητήσεις για την εξέλιξη του semantic web).
  
• στο Technews της ACM (Association of Computing Machinery)
• αλλα και στο site με τα αποτελέσματα των ερευνητικών έργων που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Nepomuk παρουσιάζεται ως βασικός προπομπός του semantic web (Semantic desktop paves the way for the semantic web).

Τα αποτελέσματα του έργου που σχετίζονται με το περιβάλλον KDE είναι στο
http://nepomuk.kde.org/ ενώ το software για Windows, Macintosh και Linux και ένας οδηγός χρήσης είναι διαθέσιμα εδώ.

Τέλος το δικό μας περιβάλλον, το SPONGE (Semantic Personal Ontology-based Gadget, καμμία σχέση με τον Bob the Sponge :-) περιγράφεται εδώ.

Βέβαια, η προσπάθεια δεν τελειώνει με το ερευνητικό έργο!

Οι βασικοί εταίροι του έργου έχουν ήδη προχωρήσει στο επόμενο βήμα: τη δημιουργία του οργανισμού Open Semantic Collaboration Architecture Foundation, που έχει στόχο του την συνεχή εξέλιξη και την διαλειτουργικότητα στα desktops και στα συνεργατικά (collaborative) περιβάλλοντα.

Το 2009 προβλέπεται πολύ ενδιαφέρον για το social semantic desktop!

Το μέλλον του desktop

Πολύ ενδιαφέρουσα η ανάλυση του Nova Spivack για το μέλλον του desktop, σαν καλοκαιρινό ανάγνωσμα :-)

(όσοι παρακολουθούν αυτό το blog και τις δραστηριότητες της ομάδας μου ίσως αναγνωρίσουν σε κάποιες από τις ιδέες του Spivack τα θέματα με τα οποία ασχολούμαστε στο έργο Nepomuk που είχα αναφέρει παλιότερα).

Semantic nodalities

Η Talis, μία από τις πλέον καινοτόμες εταιρίες στο χώρο του semantic web, ανακοίνωσε την έναρξη ενός νέου (business και ενημερωτικού - όχι επιστημονικού) περιοδικού με το τίτλο Nodalities magazine.

Το περιοδικό είναι διαθέσιμο τόσο in print όσο και online. Ο στόχος του είναι να γεφυρωθεί το “divide between those building the Semantic Web and those interested in applying it to their business requirements.” Το τεύχος Απριλίου σε μορφή pdf είναι διαθέσιμο εδώ.

Αν και θα περίμενα το περιοδικό να προωθεί κυρίως τις δρασηριότητες και τα προϊόντα της Talis, στην πραγματικότητα είναι αρκετά ενδιαφέρον και μπορεί να αποτελέσει χρήσιμη πηγή πληροφόρησης για το semantic web.

Παραδείγματος χάριν, το τρέχον τεύχος έχει ενδιαφέροντα άρθρα για τη σημασία των Linked Data, ένα άρθρο του Mills Davis για τις διαφορές του Web 3.0 από τις προηγούμενες φάσεις του Web, τη συνέντευξη του Sir Tim Berners-Lee (που είχα αναφέρει σε προηγούμενο post μου), κλπ.

Καλό διάβασμα!

ΥΓ. Ενα ενδιαφέρον posting σε blog για το semantic web και το web 3.0 είναι και αυτό.

To κοινωνικό desktop και η Google

Σε ένα παλαιότερο posting είχα αναφερθεί στην έρευνα που κάνουμε στο έργο Νepomuk για την ανάπτυξη του social semantic desktop. Ελεγα μάλιστα ότι ίσως κάποια στιγμή το Nepomuk θα τραβήζει το ενδιαφέρον των media ως η ευρωπαϊκή open source απάντηση στο Twine.

Δεν ξέρω εάν έφτασε αυτή η στιγμή, αλλά σίγουρα έγιναν τα πρώτα βήματα. Το internetnews.com είχε το καλοκαίρι άρθρο με τίτλο Open Source Semantic Desktop Is Coming, ενώ πριν από ένα μήνα ενδιαφέρθηκε και η Google!

O Andreas Dengel (που είναι επιστημονικός διευθυντής του γερμανικού ινστιτούτου για την τεχνητή νοημοσύνη DFKI) παρουσίασε το Nepomuk στη Google - το video της παρουσίασης είναι στο youtube.

To semantic desktop που φτιάχνεται στο Nepomuk λειτουργεί σαν την προσωπική μνήμη του χρήστη, βοηθώντας τον να έχει μοιραστεί όλες τις ψηφιακές πληροφορίες που διαχειρίζεται (έγγραφα, emails, φωτογραφίες, video, κλπ) χρησιμοποιώντας το μοντέλο προσωπικής πληροφορίας Personal Information Model (PIMO). Αυτό το μοντέλο χρησιμοποιεί τεχνολογίες semantic web για να συσχετίσει τις αλλιλεπιδράσεις του χρήστη και να εξερευνήσει τη συμπεριφορά του, ώστε να παρέχει proactive και adaptive υποστήριξη με εργαλεία όπως το Mozilla, το Thunderbird και το MS-Outlook.

Δεν ήμουν παρών για να ξέρω τι εντύπωση έκανε η παρουσίαση του Dengel στα στελέχη της Google, αλλά είμαι σίγουρος ότι η "όσμωση" του Web με το Desktop είναι μια από τις σημαντικότερες σύγχρονες τάσεις στο χώρο του web.

Οι τελευταίες κινήσεις των μεγάλων εταιριών πληροφορικής επιβεβαιώνουν αυτή την τάση:

• η Αdobe εξαγοράζει την Virtual Ubiquity,
• η Microsoft προωθεί το office live workspace,
• η Google έστησε το google gears,
• ενώ στο χώρο του open source, τα Μozilla Labs προωθούν το Prism.

(Δείτε και το σχετικό άθρο του Πανεπιστημίου Wharton)

Στον ερευνητικό-ακαδημαϊκό χώρο, δύο είναι οι πλέον σημαντικές πρσπάθειες:

• το IRIS Semantic Desktop της SRI, που είναι απο πέρσι διαθέσιμο με LGPL license,
• και, βέβαια, το δικό μας Nepomuk, καθώς και η version του για το KDE.

Το μέλλον σίγουρα θα είναι ενδιαφέρον!

Για το Web 3.0 (ξανά!)

Θα πρέπει να πέρασαν ωραία την περασμένη εβδομάδα όσοι παρακολούθησαν ζωντανά το Web 2.0 summit στο San Francisco. Ευτυχώς πολλές παρουσιάσεις, σχόλια και συζητήσεις είναι πλέον online και για μας τους "μακρινούς συγγενείς".

Ενα από τα θέματα που συζητήθηκαν στο summit - και είναι από τα αγαπημένα αυτού του blog :-) , είναι η εξέλιξη του Web και ο ρόλος των σημασιολογικών τεχνολογιών. Μάλιστα υπήρχε ειδικό panel με θέμα Semantic Edge με πρόεδρο τον Tim O' Reily.

Παρουσιάστηκαν τρεις πλατφόρμες (Freebase, Powerset και Twine), αλλά εάν κρίνουμε από τον χαμό που έγινε μετά στα blogs, το Twine ήταν αυτό που έκανε την μεγαλύτερη εντύπωση. Το Twine είναι μία semantic web πλατφόρμα για διαχείριση προσωπικής και ομαδικής πληροφορίας.

Σε ένα post στο blog του ο Tim O' Reily κάνει εκτενή αναφορά στο γιατί το Twine είναι ένας αξιόλογος εκπρόσωπος μίας νέας γενιάς συστημάτων συλλογικής νοημοσύνης που εκμεταλλεύονται μετα-δεδομένα και tags για να παρέχουν πλούσια νέα πληροφόρηση.

Τι κάνει το Twine; Το Twine "τρέχει" αλγόριθμους επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (Natural Language Processing) για να αναγνωρίσει οντότητες (ανθρώπους, τοποθεσίες, οργανισμούς, κλπ), οι οποίες γίνονται semantic tags που με τη σειρά τους συνδέονται με άλλα καθώς και με οντολογίες. Οι χρήστες του Twine μπορούν να συμμετέχουν στο tagging - χωρίς αυτό να είναι υποχρεωτικό, το 80% των tags βρίσκεται αυτόματα από το σύστημα. Μετά, το Twine κατηγοριοποιεί αυτόματα το περιεχόμενο με βάση τη wikipedιa (χρησιμοποιώντας αλγόριθμους μηχανικής μάθησης) . Τέλος, το Twine "μαθαίνει" από μόνο του, καθώς δημιουργούνται νέες έννοιες και tags και ανακαλύπτει με αυτόματο τρόπο συσχετίσεις μεταξύ των εννοιών.

Εντάξει, ο O' Reily μπορεί να είναι αρκετά προσεκτικός και να μην αναφέρει το Web 3.0, αλλά:

• ο John Markoff των New York Times (που τον είχα αναφέρει ξανά σε προηγούμενο post μου) δεν δίστασε την ίδια μέρα (!) που έγινε το panel στο Web 2.0 summit, να δηλώσει απερίφραστα ότι αυτό που εννοούσε σαν Web 3.0 ήταν το semantic web (What I Meant to Say Was Semantic Web)!
• o Jonathan Richards των Times, είναι επίσης ξεκάθαρος στο ότι το semantic web στοχεύει στο web 3.0 και πέρα από αυτό (Web 3.0 and beyond: the next 20 years of the internet)

Και τέλος, ας ευλογήσουμε λίγο και τα γένια μας: οι περισσότερες ιδέεες που υλοποίησε ο
Nova Spivack στο Twine προέρχονται από ερευνητικές δουλειές του SRI International για την ανάπτυξη ενός social semantic desktop.

Η Ευρωπαϊκή (και μάλιστα open source) απάντηση - που πρόσφατα συγκέντρωσε το ενδιαφέρον των media - είναι το Nepomuk στο οποίο συμμετέχει και η ομάδα μου στο ΕΜΠ!

Αντε και στο δικό μας Twine :-)

Ηλεκτρονική Συμμετοχή: ένα wicked πρόβλημα;

Η ηλεκτρονική συμμετοχή των πολιτών στα κοινά (eParticipation) αποκτά όλο και περισσότερο ενδιαφέρον. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η χρήση του Internet και άλλων ψηφιακών τεχνολογιών για την ενεργό συμμετοχή των πολιτών σε θέματα που τους αφορούν - ιδίως σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο - είναι κοινός τόπος. Εύχρηστα εργαλεία όπως τα blogs, τα discussion databases, τα chats, περιβάλλοντα για argumentation, ερωτηματολόγια, κλπ. είναι πλέον διαθέσιμα για την ευρεία συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση πολιτικών και τη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.

Πρόσφατα διάβασα ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο της φίλης Ann Macintosh για τις προκλήσεις της ηλεκτρονικής συμμετοχής στη διαμόρφωση πολιτικής (η μελέτη είναι η: eParticipation in Policy-making: the Research and the Challenges, και είναι διαθέσιμη από το δίκτυο αριστείας για την ηλεκτρονική συμμετοχή Demo-Net στο οποίο συμμετέχουμε ως εργαστήριο του ΕΜΠ).

Η Ann, που έχει μεγάλη εμπειρία σε θέματα ψηφιακής διακυβέρνησης και πολιτικής επικοινωνίας, ομαδοποιεί τις προκλήσεις της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις εξής ομάδες:

• "Κοινωνική πολυπλοκότητα" (social complexity): θέματα που αφορούν την ενεργή συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
• "Ολοκλήρωση και ανταπόκριση" (Integration and responsiveness): πως εγγυάται κανείς την δέσμευση και ανταπόκριση των εκλεγμένων αντιπροσώπων στο να πάρουν με ολοκληρωμένο τρόπο υπόψη τους τις απόψεις των πολιτών;
• "Εργαλεία και τεχνικές" (Tools and techniques): ανάπτυξη και χρήση τεχνολογικών εργαλείων που είναι πλήρως ενσωματτωμένα στο περιβάλλον (context) και ταιριάζουν με τους σκοπούς της ηλεκτρονικής συμμετοχής.
• "Διαδραστικότητα και κλιμάκωση" (Interactivity and scalability): πως διασφαλίζεται η ευρύτερη συνατή συμμετοχή;
• "Ανάλυση και αξιολόγηση" (Analysis and evaluation): με ποιές μεθόδους και τεχνικές μπορούμε να αξιολογήσουμε την αποτελεσματικότητα της ηλεκτρονικής συμμετοχής;

Η Ann προτείνει τη χρήση της προσέγγισης πολλαπλών μεθόδων (multiple-method approach) για να μελετήσουμε τη διαδραστική, δυναμική και συνεργατική φύση της ηλεκτρονικής συμμετοχής.

Πιστεύω ότι μία τέτοια προσέγγιση - που έχει πολλά κοινά στοιχεία με αντίστοιχες προσεγγίσεις για τη διαχείριση της γνώσης (knowledge management) - θα πρέπει να ξεκινά από τη θεώρηση της ηλεκτρονικής συμμετοχής ως ενός "wicked problem", με την έννοια που έδωσε πρώτος ο Horst Rittel στις μελέτες που έκανε για social planning τις δεκαετίες του 60 και του 70 (σύμφωνα με τον Rittel, ένα πρόβλημα είναι wicked εάν είναι messy, circular και aggressive - δες και την εξαιρετική ανάλυση στη wikipedia).

Οπως λέει ο Rittel σε ένα από τα πιό γνωστά άρθρα του με τον M. Webber (στο Dilemmas in a General Theory of Planning), δεν έχει νόημα να ψάχνει κανείς για "βέλτιστες λύσεις" σε κοινωνικά θέματα, όπου - σε αντίθεση με τις φυσικές επιστήμες - δεν υφίσταται η έννοια του αντικειμενικά "σωστού" και "λάθους".

Είναι "wicked problem" η ηλεκτρονική συμμετοχή;

Και για να έρθουμε και στα δικά μας, μήπως είναι τόσο wicked που τελικά μπορεί να δημιουργήσει "παράπλευρες απώλειες" για τη φήμη του Internet και την εικόνα των blogs, όπως λέει ο Στάθης Χαϊκάλης στο blog του ;

Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση και ΟΗΕ

Τον Ιούνιο ήμουν προσκεκλημένος ομιλητής του ΟΗΕ στο πλαίσιο του 7th Global Forum on
Reinventing Government.

Δεν μίλησα στο κυρίως συνέδριο (εκεί είναι συνήθως προσκεκλημένοι μόνο πρωθυπουργοί, υπουργοί, κλπ. και όχι ακαδημαϊκοί και ερευνητές :-), αλλά σε ένα από τα workshops και συγκεκριμένα στο workshop Managing Knowledge to Build Trust in Government.

Μίλησα με θέμα τη χρήση τη χρήση τεχνολογιών σημασιολογικού ιστού για τη διαχείριση γνώσης στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση (ένα θέμα που πιστεύω ότι έχει όχι μόνο ερευνητικό αλλά και πρακτικό ενδιαφέρον) - η παρουσίαση είναι διαθέσιμη στο site του workshop.

Ποιό είναι το πρόβλημα;

Το μεγαλύτερο ποσοστό των στελεχών δημόσιων οργανισμών από την Αφρική και την Ασία που συμμετείχαν στη συζήτηση μετά τις παρουσιάσεις έφεραν σαν θέμα την μη ικανοποιητική τηλεπικοινωνιακή υποδομή στις χώρες τους και τον πιθανό ρόλο του ΟΗΕ.

Αμα δεν έχεις στοιχειώδη πρόσβαση στο web τι να σου κάνει το semantic web;

:-(